Autisme en moederschap: Als mama worden niet loopt zoals het script in je hoofd

Fluitje van een cent

Ze had zich voorbereid.

Uiteraard had ze zich voorbereid.

Negen maanden lang had ze gelezen, opgezocht, vergeleken en gepland. Ze wist wanneer baby's

gemiddeld beginnen te brabbelen, hoeveel dutjes ze nodig hebben en welke groenten geschikt

zijn voor een goede vitaminebalans zonder de darmpjes te belasten.

Ze had bovendien alle discussiefora gescreend over borstvoeding, slaaptraining en draagdoeken. Planning,

voorbereiding en controle geven immers rust! Ze had een duidelijk idee over hoe de bevalling zou

verlopen. Niet in de zin van kaarsjes, walvismuziek en een perfect Instagramplaatje. Zo naïef was

ze ook weer niet. Maar er was een script! Een soort mentale PowerPoint presentatie:

Eerst de weeën.

Dan rustig naar het ziekenhuis. Dan geconcentreerd ademhalen. Dan een baby.

Einde presentatie.Alleen had het leven besloten om niet naar de PowerPoint te kijken. Net toen ze nog een keer een dweil door het huis haalde -alles moest immers kraakproper en hygiënisch zijn- brak haar water.

3 dagen voor de uitgerekende datum! Vliegensvlug scrolt ze door de dia’s van de powerpoint in

haar hoofd, maar nergens staat dit scenario beschreven.

Terwijl haar partner paniekerig de autosleutels probeerde te vinden, zat zij nog te googlen wat je

precies moet doen als je water breekt. Want goed voorbereid vertrekken is belangrijk; zelfs

wanneer je eigenlijk al vertrokken zou moeten zijn. In het ziekenhuis werd het script definitief

afgevoerd. Plots waren er onderzoeken, vragen, beslissingen, onbekende mensen en

veranderende plannen. Iedereen leek te weten wat er moest gebeuren, behalve zij.

Toen de baby uiteindelijk geboren werd, was ze uitgeput, op, compleet het noorden kwijt. Alsof ze het allemaal

beleefd had zonder echt aanwezig te zijn. Niet het soort moe dat je oplost met een middagdutje.

Het soort moe waarbij je zelfs niet meer weet wat je voelt. Ze had verwacht gelukkig te zijn. En dat

was ze waarschijnlijk ook, maar hoe herken je geluk wanneer je hersenen nog bezig zijn met de

crashanalyse van de voorbije twaalf uur?

De dagen daarna werden niet eenvoudiger, integendeel. Iedereen, van de kraamhulp tot de

schoonmama, kwam met regels en op te volgen advies: over voeding, gewicht, temperatuur,

slaap, huilen, etc.

De vroedvrouw zei dat ze de eerste dagen thuis op bepaalde signalen moest letten. Indien ze

aanwezig waren moest ze onmiddellijk terug naar het ziekenhuis komen. Wat niemand erbij

vertelde, was dat “opletten" en ‘signalen’ bijzonder rekbare begrippen blijken te zijn.

Wanneer moet je opletten? Vanaf wanneer wordt opletten ongerust zijn? En wanneer wordt

ongerust zijn een rit naar spoed? Andere moeders leken dat instinctief te weten. Zij niet.

Dus dacht ze. En dacht ze nog wat meer. En daarna analyseerde ze haar gedachten. Om

vervolgens te twijfelen aan haar analyse.

Niet alleen de baby was nieuw. De chaos was nieuw! Het huis bleef niet meer netjes. De planning

viel voortdurend in duigen. Mensen kwamen onverwacht en te vaak langs. Na een paar weken

produceerde de slaapapp van haar iPhone grafieken die meer weg hadden van een

seismografische meting tijdens een aardbeving dan van een gezond slaappatroon.

En ondertussen sloop ergens tussen de wasmanden, de flesjes en de vermoeidheid een

hardnekkige gedachte binnen: waarom lijkt iedereen dit beter te kunnen dan ik?

Baby’s maskeren niet

Als therapeut zie ik dit verhaal in verschillende vormen terugkomen. Veel vrouwen die zich later

herkennen in autisme hebben jarenlang geleerd om zich aan te passen. Ze observeren, spiegelen,

compenseren en proberen te voldoen aan wat er van hen verwacht wordt. Vaak met succes. Zestuderen, werken, bouwen relaties op en lijken hun leven goed op de rails te hebben. Voor de

buitenwereld is er dan ook vaak weinig zichtbaar.

Tot er iets ingrijpends verandert. Een baby bijvoorbeeld.

Plots komt er een verantwoordelijkheid van formaat bij die zich niet laat plannen, organiseren of

voorspellen. Een baby ontwikkelt zich volgens zijn eigen ritme: slaap verloopt grillig, routines

veranderen voortdurend. De behoefte aan flexibiliteit neemt toe net op het moment dat de

draagkracht van mama onder druk staat door slaaptekort, hormonale veranderingen en een

complete herschikking van het dagelijkse leven.

En dan gebeurt soms iets opvallends : de strategieën die jarenlang geholpen hebben om overeind

te blijven, blijken niet langer voldoende. Wat vroeger te compenseren viel, wordt voelbaar. Er

wordt nog extra energie gevraagd die er niet meer is.

Zo zie ik regelmatig dat vrouwen pas tijdens of na het moederschap beginnen stilstaan bij de

mogelijkheid van autisme. Niet omdat de kenmerken plots ontstaan, maar omdat de

levensomstandigheden veranderen. En misschien speelt er nog iets anders: baby's maskeren

niet. Ze houden geen rekening met sociale verwachtingen. Ze passen zich niet aan aan wat

praktisch uitkomt. Ze geven hun behoeften aan wanneer ze die voelen en trekken zich daarbij

weinig aan van agenda's, slaapschema's of zorgvuldig opgebouwde routines.

Voor vrouwen die jarenlang hebben geleerd om vooral naar de behoeften van anderen te kijken,

kan die confrontatie verrassend groot zijn. Niet omdat ze geen goede moeder zijn. Integendeel.

Vaak juist omdat ze het té goed willen doen.

Hypermanagement

Er schuilt een addertje onder al dat plannen, organiseren en vooruitdenken.

Hoe meer je geeft om iets, hoe groter de kans dat je jezelf falend vindt wanneer het niet loopt

zoals gepland. En laat ouderschap nu net een vakgebied zijn waarin bijna niets volgens plan

verloopt.

Wat mij als therapeut telkens opnieuw treft, is hoe streng deze mama's voor zichzelf zijn.

Wanneer de borstvoeding niet lukt, hebben ze gefaald. Wanneer ze moe zijn, schieten ze tekort.

Wanneer ze hulp nodig hebben, vinden ze dat ze het eigenlijk alleen zouden moeten kunnen.

Terwijl ze dat oordeel zelden over een andere moeder zouden uitspreken. Voor zichzelf gelden

blijkbaar andere regels.

De overmatige betrokkenheid slaat langzaam om in zelfkritiek. En dat heeft een hele hoge prijs!

Sommige mama's raken zo verstrikt in hun eigen hoge verwachtingen dat ze het contact met hun

intuïtie verliezen. Ze vertrouwen steeds minder op hun eigen gevoel en steeds meer op lijstjes,

adviezen, boeken, apps en de mening van anderen. Zo ontstaat er een vicieuze cirkel: de twijfel

zorgt voor spanning. De spanning zorgt voor nog meer controle. En hoe meer gecontroleerd

wordt, hoe minder vertrouwen er ontstaat.

Een baby weet natuurlijk niets over autisme, perfectionisme of maskeren. Maar baby's voelen

vaak wel wanneer hun ouder voortdurend onder spanning staat. Niet omdat mama iets fout doet,

maar omdat ouders en baby's voortdurend op elkaar afstemmen. De manier waarop de baby

reageert, maakt het voor mama soms nog moeilijker om tot rust te komen, waardoor de twijfel

opnieuw gevoed wordt.

Dit verhaal gaat uiteraard niet alleen over autisme.

Het vertelt ook over vrouwen die zo gewend zijn geraakt aan sterk zijn, dat ze vergeten zijn dat ze

ook ondersteuning mogen vragen. Over vrouwen die zichzelf elke dag beoordelen aan een norm

die ze voor niemand anders zouden hanteren.

Wat als we een weg kunnen zoeken naar een norm die een beetje zachter wordt, maar toch

haalbaar is voor de mama in kwestie?

Als een proper huis even minder belangrijk mocht zijn. Als hulp aanvaarden geen teken van falen

was. Als "goed genoeg" soms echt goed genoeg mocht zijn.

Baby's hebben geen perfecte mama nodig, noch eentje die alles onder controle heeft.

Ze hebben gewoon hun mama nodig. Een mama die soms twijfelt, soms de afstandsbediening in

de koelkast legt van vermoeidheid of zich afvraagt wanneer ze nog eens een gedachtegang heeft

afgemaakt. Liefde is immers veel meer waard dan perfectie.Een kleine boodschap aan partners en familie

Wanneer iemand worstelt, hebben we vaak de neiging om over te nemen, op te lossen of advies

te geven. Maar niet elke mama heeft nood aan nóg meer input.

Vraag wat helpend is. Luister. Benoem wat je ziet dat wel goed loopt! Zo belangrijk! En vergeet

niet dat hulp pas helpend is wanneer ze ook zo aanvoelt voor degene die ze ontvangt.

Soms zit de grootste steun niet in wat je doet, maar in het feit dat je iemand laat voelen dat ze het

niet alleen hoeft te dragen.

Bij Verder Therapie begeleid ik kinderen, jongeren en volwassenen die vastlopen in verwachtingen, overprikkeling,

perfectionisme, moederschap en mogelijke kenmerken van autisme of adhd. Op een rustige, praktische en oordeelvrije

manier zoeken we samen naar meer ademruimte.

blogtekst: Eline Groslot

Afbeelding van pch.vector op Magnific